g_vote = '0'; setlocale (LC_TIME, $mosConfig_locale); ?>g_vote = '0'; setlocale (LC_TIME, $mosConfig_locale); ?>g_vote = '0'; setlocale (LC_TIME, $mosConfig_locale); ?>urn $string; } } ?> > FINE('_PDF_POWERED','Joomla! ile Güçlendirilmiştir'); ?> Türkiye Icin Geri Donusum - Bahçe ve Balkonda Çevreyi Kurtarma !

Türkiye için Geri Dönüşüm

Font Büyüt  Font Küçült  Varsayılan Font  Skip to content Sıkça Sorulan Sorular
FPSS slide image

Çöp Yönetimi ve Ekonomisi

Katı atığın, yani çöpün insana ve çevreye zarar vermesini önlemek için toplanması, taşınması ve bertarafına (yeniden kullanım, geri kazanım, geri dönüşüm, yakma, depolama ve kompost yapma, yakma vb.) "Çöp Yönetimi" denilir.

Devamı...
FPSS slide image

Bahçe ve Balkonda Çevreyi Kurtarma !

Ülkemiz evsel çöpleri içinde mutfak ve bahçeden kaynaklanan organik maddelerin oranı en az %60 lar mertebesindedir. Bu gelişmiş ülkelerde daha düşüktür. Bizde bunun yüksek oluşunun nedeni, henüz ambalaj atıklarının atık akımı içinde yeterince yer almamasıdır.

Devamı...
Geri Dönüşüm .org

İkinci El Cep Telefonu Piyasasında Geri Dönüşüm İsrafı










Turkcell ve Nokia’nın en büyük çözüm ortağı Teleses’in hazırladığı “Cep’teki Fırsatlar Raporu”, ikinci el cep telefonlarında kullanılan
birçok maddenin geri dönüşümünün gerçekleştirilememesi nedeniyle ekonominin kayba ...

Devamı...
Geri Dönüşüm .org

Brezilya'nın 'Şekerli' Otomobilleri



Ateşi sabah saat 2'de yakıyor, 4'te söndürüyorlar. İki saat sonra da işçiler tarlaya giriyor. 20 kişilik bu grubun adı "mavi takım."

Üniforma yok ama herkes aynı renk giysiler içinde, bu sayede hangi vardiyada oldukları anlaşılıyor. Bu, iş bitip de topladıkları şeker kamışları tartıldığı...

Devamı...
Geri Dönüşüm .org

Kağıt Pil Geliyor

Son yıllarda, başta bilgisayarlar olmak üzere tüm elektronik araçlar daha da küçülüyor. Ancak güç kaynaklarının, başka bir ifadeyle pillerin küçüldüğüne pek rastlanmıyordu.

Kağıt pil, üç yıl içinde satışa sunulabilecek… Amerikalı bilim adamları ise son deneyleriyle, ...

Devamı...
Geri Dönüşüm .org

Sedef Adası Projesi Hayata Geçecek

Enerji Bakanlığı ve ABD Enerji Bakanlığı desteği ile DEİK Türk-Amerikan İş Konseyi, Amerikan-Türk İş Konseyi ve TÜBİTAK’ın iş birliği ile düzenlenen Temiz Enerji Konferansı’nda konuşan Güler Türkiye’nin hidrojen enerjisi alanında ciddi projeler üretmek istediğini bu amaçla İstanbul’da kurulan Hidrojen Enerjisi Teknoloji Merkezi&...

Devamı...
Geri Dönüşüm .org

AB, Hurda Otomobilleri Geri Dönüştürecek






       Avrupa Birliği, araçların geri dönüşümüyle hurdalara hayat vermeye hazırlanıyor. AB’nin bu çalışmaları, 11 yıl sonra otomobil üreticilerinin hurdadan % 100 dönüşüm ile üretime geçmesini sağlayacak. İlk hedef: AB bölgelerindeki ülkelerin 2008 yılına ...

Devamı...


Bahçe ve Balkonda Çevreyi Kurtarma ! Yazdır E-posta
Yazar Prof.Dr. M.Talha GÖNÜLLÜ   
Pazar, 09 Kasım 2008

Arkabahçe Kompost Yapması "Backyard Composting" ve Balkonda Kompost Yapma "Balcony Composting"  Prof.Dr.M.Talha GÖNÜLLÜ

Ülkemiz evsel çöpleri içinde mutfak ve bahçeden kaynaklanan organik maddelerin oranı en az %60 lar mertebesindedir. Bu gelişmiş ülkelerde daha düşüktür. Bizde bunun yüksek oluşunun nedeni, henüz ambalaj atıklarının atık akımı içinde yeterince yer almamasıdır. Buna büyük şehirlerimizde dahi halen semt pazarlarından taze meyve ve sebzeleri alma kültürü önemli ölçüde etki etmektedir. Bu kültür, her ne kadar organik çöplerin oluşmasına neden oluyorsa da sağlık için muhtemelen zararlı hazır ürünleri tüketmediği için, toplumumuzun geleceği açısından yararlı bir kültürdür. Aynı zamanda, ambalaj atıkları da az oluşmaktadır.

Bu makale %20'ler mertebesinde olan geri kazanılabilir ambalaj atıklarına odaklanıp, geriye kalan çok daha daha önemli bir oranı farkedemeyenlerin farketmedikleri, bu geriye kalan önemli organik maddelerin yönetilmesinin gerekliliğini ve nasıl yapılacağını açıklamaktadır. Bilinmesi gereken önemli konu o kadar  çokki! Buda bilinmeli olanların önde gelenlerinden birisi.

Geçmişte, ambalajların fazla olmadığı zamanlarda, atıkların at arabaları ile toplandığı o zamanlarda, atıkların içindeki organik maddelerin oranı çok daha yüksekti ve içinde tabiata zararlı maddelerde pek yoktu. Sadece çaputlar ve çanak kırıkları vs. O zamanlar çöplerin adı "zibil" idi. Şimdi ise "katı atık" diyoruz. Geçmişte zibil toplandıktan sonra o şehrin çevresinde yer alan bostan ve bahçelere götürülür, bir köşeye yığılırdı. Bu yığın kendi kendine için için ısınır. Yanıyormuş gibi bir görüntü verir. (Şimdi, ısınan bir organik madde yığınının resmini görelim. Duman çıkıyor gibi değil mi?) Birkaç ay sonra artık bu ısınma olmaz, soğumuş bir yığın haline gelir ve bu dönüşmüş madde yığını, toprağa yayılarak karıştırılırdı. O günlerde katı atık terimi olmadığından bu işe de kompost yapma da denmiyordu tabi ki!

backyard 01.jpg

Resmin Kaynağı: Wikimedia Commons

Zaman tünelinin ucunda dolaşmaktan vazgeçip, günümüz gerçek hayatının gerçeklerine dönelim şimdi!

Günümüzde birbiri içine girmiş, yüksek yüksek tepeler şeklindeki evlerin kurulduğu şehirlerimizde, canlı ve heyecanlı yaşıyoruz. Bu yaşamımızın heyecanı genelde bizi kendimizce veya bizi günlük yaşamın zorladığı için önemli olduğunu düşündüğümüz odaklanmaları beraber getirmektedir. Bu odaklanma ile aslında yaşamımızı çok önemli etkileyen çevre olgusunu fark etsek de bir şeyler yapmada yeterli olamamaktayız. Bunda yeterli öğretim olmaması ve bunun eğitim ve alışkanlıklar haline gelmemesinin etkisi çoktur.

Günümüzün en önemli gerçeği, belediyelerin en büyük giderinin çöp toplama ve bertaraf hizmeti olmasıdır.

Diğer bir gerçek ise yukarda en başta belirttiğimiz üzere evsel çöplerin içindeki organik kısmın %60'lardan fazla olmasıdır. Bu organiklerin çok önemli oranda su içermesi nedeniyle, çöplerin içindeki su oranının da %60 lar mertebesinde olmasıdır. Bu durumu evde çöpü kutuda biraz bırakınca, sokakta konteynerin dışına konulan çöplerden sızan suları görünce fark ediyoruz. Konteyner ve çöp toplama kamyonlarının sızdırmaz olduklarını düşünüyoruz. Konuya dönersek, çöp dediğimizin içinde önemli ölçüde "su" varmış demek ki. Birde ayrışmaya hazır organikler... Organiklerin ayrışmasını özellikle sıcak mevsimlerde çöpten duyduğumuz bozunma kokusundan iyi biliriz.

Şimdi "Adamlar yapmış kardeşim!" diyelim bakalım. Bahsedeceğimiz ileri teknoloji bir olay da değil aslında. Hani evdeki çocuğa yemek yemeyince komşudaki çocuğun ne güzel yemek yediğini, bütün yemekleri hapur hupur ettiğini, akıllı ve cici çocuk olduğunu anlatınca etkili olur, sizin çocuğunuz da gaza gelir ve yemek yer ya! Onun gibi bir şey! Bizim dışımızda birçok ülkelerde bu konularda yapılacak bir şey olmuş diyelim.

Bunun adı oralarda "backyard composting" ve "balcony composting" olarak geçiyor. Anlamı, bahçede ve balkonda organik çöplerden kompost (humusca zengin organik toprak) üretilmesi.

Kompostun rengi siyah renkte oluyor. Bu siyahlık içindeki humustan kaynaklanıyor. Verimli toprakları olan bölgelerin toprağı siyah ve verimli olmayanlarınki ise boz renkte olur. Bunun nedeni işte bu humus maddesi. Toprağın içinde suyun ve birçok yararlı canlıların durmasını sağlıyor. Toprak daha rahat işlenebiliyor. Bitki kökleri de rahatça gelişebiliyor. Bu humuslu madde için siyah altın diyen de olmuş! Başka böyle maddelere de dendiği gibi! Bunun şekildeki avucun içindeki maddeye bakalım. Avuçtan akmakta ve avuca yapışmamaktadır. Peki bu madde avuç içine alınacak hijyenlikte midir diye düşünülebilir. Yukarıdaki resimde ısınan organik madde yığınını hatırlayınız. Bu ısınma 60-70oC ‘ a kadar yükselmekte, genel olarak 50oC civarında olabilmektedir. Bu ısınma hastalık yapıcı mikropların bu yığın içinde ölmesine neden olmaktadır. Bu nedenle, kompost madde oluşturma işi, bir nevi organik atıkları hastalık yapıcı mikroplardan arındırma işidir aynı zamanda. Bu iş ise yine yararlı mikroplar ve diğer faydalı canlılar yardımı ile gerçekleşmektedir. Hastalık yapıcı mikroplardan arındırılmış bu stabil organik humuslu madde sadece toprakta kullanmaya uygundur. Kompost deyince komposto akla gelip, bu hastalık yapıcı mikropta içermiyormuş diye ekmeye katık olması düşünülmez! Esasen yine de böyle bir maddeyi avuca aldıktan sonra yine el yıkanmalıdır değil mi?

backyard 02.jpg

Resmin Kaynağı: New England Organics

Bu humusça zengin kompost isimli maddenin koku yapmadığını ve buna mukabil ortamda bulunan kokuları tutma özelliğinde de olduğunu belirtelim.

Şimdi evin bahçesi veya balkonunda icra edilecek kompost yapma işinin detaylarına gelelim. Bu iş için bahçe veya balkon lazım demek ki. Bahçedeki uygulamaları önce aşağıda şekillerden iyice görelim. Resimlerin kaynağı: Department of Environment, New Brunswick (Kanada).

 image  image

.              .image

image ..image

image               image

image  image

image

 

   

Resmin kaynağı: Smith Family Garden

Kompost yapılmaya uygun atıklar ancak karışım halinde uygulanınca iyi bir kompost gelişebilmektedir. Esasen atıkların bir kısmı azot içerenler (yeşil) ve bir kısmı karbon içerenler (kahverengi) diye ayrılmakta ve bunların yarı yarıya karıştırılması gerekmektedir.

Kompostlaşmaya kabul edilen atıklar; Atık yemekler, meyve ve sebzeler, çim kırpıntıları, yabani otlar, ağaç yaprakları, kağıt, talaş, sap/saman, bahçe atıkları, yosun, kahve tortuları, çay yaprakları, çiçekler, ağaç kırpıntıları ve yongaları, hayvan gübresi, yumurta kabukları, tüyler, saçlar, balık kılçığı, bitki/odun külü...

Kompostlaşmaya kabul edilmeyen atıklar; Hastalık mikrobu içeren atıklar, et, balık, yağ, gres, kemik ve süt ürünleri, yağlı yemek atığı, böcekler, hastalıklı bitkiler, pestisitli atıklar, ilaçlar, zehirli bitkiler...

Şimdi de balkonda yapılabilecek kompost işleri için resimler verelim. Resimlerin kaynağı: Balcony Compost.

     

 

 

 

Bahçesinde dekoratif kompost yapma kutusu isteyenler için çok güzel tasarımlarımlar da var.

Resimlerin kaynağı: Balcony Compost, ebaY Global Buying, treehugger.

 

   

 

Yapılması gereken şeylerin başlangıcı ve en önemlisi; mutfakta besin atıklarını çöpe atmadan ayırmaktır. Resme bakalım. Resmin kaynağı: Mass.Gov • Energy & Environmental Affairs • Department of Environmental Protection.

Balkonda yapılacak işlere ait görüntülere de dikkat edelim. Balkonda kompost yaparken koku olacağı endişesi olacaktır. Daha önce de belirttiğimiz üzere olgun kompost yani artık son ürün haline gelen kompost toprağı bu kutuların içindeki karışım içinde olacaktır. Ayrıca en üst kısmada ince bir tabaka halinde serilince, bu kompost tabakası çıkacak bütün kokuları tutacak ve çıkarak yayılmasını önleyecektir. Resmin kaynağı: Indiegirl.

              

Balkona uygun dekoratif kompost yapma kutuları görüntülerini de aşağıda görmekteyiz. Resmin kaynağı: treehugger.

Yukarıdaki yazdıklarımın uygulanması ile toplanan çöplerin kimi yerde %80'ine kadarını uzaklaştırmak için yapılacak masraflar ve şehrin dışında en güzel yerlerde çöp depolamak için ayrılan yerlerden de tasarruf yapılmış olacaktır. Bu uygulamaların yapılması ile yabancı literatürde çöplerde %30'a kadar azaltma olacağı ifade edilmektedir. Buna bağlı olarak yapılan tercümeler de bunun bu oranda olacağı yanlışını insanların zihnine yerleştirmektedir. Bu oranlar, evsel çöpler içinde bulunan kompost yapılabilir organik maddelerin oranı ile doğrudan ilişkilidir.

Burada bahçede kompost yapmanın seyrek yerleşilmiş ve bahçeli evlerin olduğu yerlerde olacağını ve sık yerleşimlerin olduğu yerlerde ise balkonda kompost yapmanın uygun olacağını söylemiş olmak için söyleyelim. Üretilen kompost saksıda ve bahçede kullanılabilir. Ancak bu üretilen madde doğrudan bitkilerle karşıkarşıya getirilmeyip, toprakla ½ veya 1/3 oranında karıştırılmalıdır. Kompost ne kadar dinlendirilirse, yani olgunlaştırılırsa, kullanımında daha çok fayda görülür.

Bu tür uygulamalar, çoğu insanlara çok ütopik işler gibi gözükebilir. Ancak, özellikle büyük şehirlerin olduğu alanlarda çöpleri depolamak için çok büyük alanlar işgal edilmektedir. Bu alanlar dolunca yeni yerlere geçilmektedir. "Şehirler ve çevrelerindeki çöp dağları" kulağa hoş geliyor mu? Çöp oluşturma ve depolama bitmez bir süreç değil mi? Çöplerin yakılarak bertarafı ise çok çok pahalı ve çevreci olmaktan uzak bir yöntem. Çöplerin yakılması, ayrıca, bana mezarlık yeri kalmadığı için ölülerini yakmayı düşünenleri hatırlatıyor nedense!

 

 

Yapılan yorumlara çok teşekkürler. Bu yorumlar sayesinde konuyu pratiğe biraz daha indirebiliriz sanıyorum.

1. Yorum. Yorum ve katkılarına teşekkürler. Ekleyecek bir ifade bulamıyorum. Ayrıca, geniş balkonda uygulama ifadesi de iyi bir yaklaşım olmuş.

2. Yorum. Öğretmenime teşekkür ederim. Öğretmenlerimize güveniyoruz. Çok değerli bir yorum. Kompost yapmanın süresiyle ilgili olarak ifade edebileceğim şeyler şunlardır:

Kompostun uygulanmasında kompotun olbilmesi için etki eden temel bileşenler: 

  • Yeşil ve kahverengi organik maddelerin dengeli olarak bulunması,
  • Hava
  • Rutubet
  • Canlılar (mikroorganizmalar,kurtçuklar vb.)
  • Sıcaklık

şeklinde sayılabilir.

Kompost yapmak için seçilen yer güneş, rüzgar, yağmur alan bir yer olmamalıdır. Ağaç altında da olmayacak, ağaçlara zarar vermesin diye. 

Isınabilmesi için C içeriği fazla olan kahverengilere zaman zaman N içeriği olan organiklerin ilavesi yapılmalıdır. Sobaya atılan odun gibi yani. Odun olmadan kömürün yanmaması gibi. Kokuşmanın olmaması, ısınmanın olabilmesi için yığının harmanlanarak havalandırılması gerekir. Su ise her canlının yaşamı için önemli olduğundan, kompost edici bakteri ve kurtçukların yaşayabilmesi için yığının su muhtevasının korunması gerekir. Yığın içinde daha önceden oluşmuş kompost kullanılarak onun içindeki kompost edici canlılar hazırlanabilir. Bu süte yoğurt ile yoğurt mayası çalma gibi. Eğer ortamda canlılar yoksa veya yok olmuşsa ortama hayvan gübresi veya hayvan gübresinden su geçirilerek sızan su kullanılabilir. Kompostun oluşması ısınmayla oluşmaktadır. Ne kadar çabuk ısınırsa o kadar çabuk kompost ürünü ortaya çıkar. Isınma için yukardaki bileşenlerin hepsinin olması ve uygun oranlarda olması gerekir. Isınmada yığının büyüklüğü de etki eder. Büyük yığın daha çabuk ve çok ısınır. Çok büyük yığınların bahçedeki kontrolü, işlenmesi ise zahmetli olacaktır. Bu maksatla 1m*1m*1m gibi ebatlar uygun olabilir. Kışın yığının iyi izole edilmesi gerekir. Ayrıca kışın ısınmanın olabilmesi için N içerekli organikler biraz fazla beslenebilir. Kompost için minimum süre üç ay olarak ifade edilmekle beraber, eğer yığında kırmızı solucanlardan ibaret bir karışım hazırlanır ve iyi yönetilirse süre ay mertebesine kadar indirilebilir. Bu durumda oluşan komposttan canlıların alınmasına dikkat sarfedilmelidir.

Oluşan kompost bir müddet dinlenmeye bırakılmalıdır. Bu dinlendirmeye kompostun olgunlaşması denir. Olgunlaşmış kompost doğrudan bitki bulunan arazide kullanılabilir. Olgunlaşmamış kompost ise çok az oranlarda toprağa karıştırılarak bitkilere muhtemel zararları önlenebilir. Kompost araştırmaları laboratuvarda izolasyonlu termos dediğimiz kaplara benzer kaplarda ısınma seyri şeklinde yapılır. Burada izolasyon iyi olduğundan kompost oluşma hızı daha fazladır.

Bu konuda yapılan çalışmaların sonuçları bu sitede yorum veya makale şeklinde paylaşılırsa, elde edilmiş başarı insanları etkileyici ve yönlendirici olacaktır.   

3. Yorum: "Daha farkli elde edilebilecek bir kompost bilgisini sizlerle paylasmak istiyorum. Mutfaklarda kokusuz kompost yapmak istiyorsaniz. Turkiye'de satiliyor mu bilmiyorum ama Amerikadakileri online satin alabilirsiniz; Soluncanli kompost.... Bunlar ozel kirmizi soluncanlar copunuzun hepsini yiyecekler ve geriye cicekleriniz, meyvalariniz veya sebzeleriniz icin cok iyi gelen gubreyi geride birakacaklardir. Soluncanlar copleri yiyecekleri icin hicbir koku olmayacaktir. Yukarida da resmi var cesmeli kompost yapma kutusu. Cesmeli olmasinin sebebi kompostun suyu asagiya inecektir. Bu su altin gibi degerlidir. Bir siseye doldurup evinizdeki ciceklerinize veya bahcenizdeki diger bitkilerinize verebilirsiniz "

Yorumcumuzun bahsettiği "vermicomposting" denilen kompost yapma biçimi.  Amerikada çok yaygın. Kırmızı solucanlar kullanılıyor. Eisenia foetida veya Lumbricus rubellas türleri kullanılıyor. Bunları ticari olarak satıyorlar. Çoğaltılmaları mümkün. Kompost olmayı ve verimini çok artırıyor. Sızan sızıntı suyu ise içerdiği, nitrat, fosfat ve potasyum içeriği ile bitkiler için çok iyi bir gübre kaynağı.
Koku ile ilgili olarak, eğer kokunun olmasını istemiyor isek, iyice olgunlaşmış kompost bulundurup bunu karışımın en üstüne tabaka halinde yayarsak, olgun kompostun kokuları tuttuğunu görürüz. Ayrıca koku olması anaerobik yani havanın yetersiz olduğunun belirtisi olduğundan, havalanmayı artırmak için kompost yapılmaya çalışılan karışımdaki suyun bir kısmını emecek kadar küçük parçalar haline getirilmiş kağıt ve karton ilave edilebilir. Karışım aerobik yani havalı ayrışma durumuna geçince istenmeyen rahatsız edici kokular da gitmiş olacaktır.

4. Yorum : 
"Balkon kompostu için elimde en uygun olan malzeme piknik sepetimdi. Onu kullandım. Üç gündür çöplerimi ayırarak buraya topluyorum. Fakat, bir yerde yalnışım varki üzerinde aşırı şekilde sinek oluştu. Bende mecburen sepetin üzerindeki delikleri kapatmak zorunda kaldım. Bunu nasıl önleyebilirim? N ve C içerikli organiklerin neler olduğunu açıklarsanız sevinirim. Ayrıca çöpe atmak zorunda kaldığımız tuvalet kağıtları ve petleri doğaya zarar vermeden nasıl yok edebiliriz? "

Piknik sepetinde çalışmaya başlamak uygun olabilir. Başlangıçta olgun kompost bulup, ona yavaş yavaş organik çöplerinizi atmaya başlamanız uygun yoldur. Nasıl süte yoğurt mayası katmazsak yoğurt elde edemezsek, kompost mayası olarak da organik çöplere olgun kompost katmamız gerekir. Başlangıçta olgun kompostu daha yüksek oranda tutmak işin başarısını artırır ve bu arada sizin konuya alışmanızı sağlar. 

Sinek oluşması, çöpleri kompost yaparken karşılaşılan önemli bir problemdir. Çöp içindeki gıda atıkları sineklerin çoğalması ve yaşaması için bir ortam oluştururlar. Eğer iyi bir sinek oluşumu önleme tedbiri yapılmazsa sinekler çoğalır ve sağlık riskleri oluşabilir. Sinek oluşması, özellikle sıcak havalarda ve çok rutubetli kompost ortamında, meyve atıklarının bulunması ile çok daha fazla söz konusu olmaktadır. Sinek yumurtaları, kullanılan olgun kompost, çiftlik gübresi vb. den gelebilir. Bir sinek iki haftaya kadar yaşamakta olup, tüm yaşamı boyunca 2000 yumurtayı çevresine bırakmaktadır. Sineklenmeyi önlemeyi anlamak için önce sineğin yaşamını anlamak gerekir. İlk iki günü yumurta halindedir. 3-5 gün arası larva halindedir. 5-7 gün arası küçük sinek halindedir. 7-10 gün arası erişkin sinek olmuştur. 10-14 gün arasında etrafa yumurta bırakmakatdır. Sineklerin bu yaşamına müdahale edilen herhangi bir adımında sinekler kontrol edilmiş olur. Ama en iyisi larva halindeyken ortadan kaldırılmalarıdır.

Sinek kontrolü için önerilen yöntem yığının hergün aktarılması yani karıştırılmasıdır. Sinek oluşması yüksek dönemlerde ve durumlarda mutlaka her gün karıştırma yapılmalı ve havalanması sağlanmalıdır. Yok eğer oluşma ihtimali söz konusu olmayan sıcaklık halinde ise 3-4 günde bir karıştırma yapılabilir. Bu karıştırmalar sonrasında karışımın üstüne kahverengi türde ince malzeme yayılmalıdır. Bu, öğütülmüş karton, kağıt veya ağaç talaşı şeklinde olabilir. Bu gibi sineklenme döneminde meyve ve sebze kalıntılarının karışıma katılması daha kontrollu ve az olmalıdır. Diğer dikkat edilecek husus, kompost ısınmasının yüksek olduğu durumda katılan yeni malzemedeki muhtemel yumurt ve larvalar sıcaklığın etkisi ile ortadan kaldırılacağından, kompost yığını sıcakken yenilerin karıştırılmasına dikkat edilmelidir.  Yeni katılan tüm malzeme karışımın ısınan merkezinde yer alamayacağından, bir kısım malzeme soğukta kalmış olacak ve sinekler tamamen giderilmiş olamayacağından, duruma göre 1-4 gün arasında bir karıştırma henüz yetişkin hale gelemeden sineklerin giderilmesini sağlamış olacaktır. 

C ve N içerikli organikler:

Karbon ve Azot içerikli yani diğer bir ifade edilişle kahverengi ve yeşil olan organikler konusunu iyi anlamak gerekiyor. Yukarıda metin kısmında konuyu detaylandırmadığımdan, burada detay bilgi vereceğim. Bunlar organiklerin renklerini ifade etmekle beraber, tüm organik atıklarda bu doğru olmayabilir. 

Yeşil organikler, yüksek oranda azot ve protein içermektedirler. Bu organikler, kompost kütlesinin ısınma düzeyini belirler. Kompost oluşması için gerekli oragnizmalar bu azot kaynağına muhtaçtır. Aksi halde ısınmayı oluşturacak organizmalar çoğalamayacaktır.

Kahverengi organikler, yüksek oranda karbon ve karbonat içermektedirler. Bu organikler, kompost oluşması için gerekli organizmalar için enerji ve besin sağlarlar. Ayrıca, kötü kokuları tutarak çevreye yayılmasını önlerler. Humusa dönüşürler. Ortamdan, ortamdaki kompost sürecinin canlılığı için gerekli olan azotun buharlaşarak ve sızarak kaybolmasını absorplama yeteneği ile önlerler.  

Bir organik maddenin yeşilmi yoksa kahverengimi olduğunu anlamak için çok basit test yapılabilir. Atık, ıslak olarak birkaç gün bekletilir ve eğer kokma olursa yeşil ve kokma olmazsa kahverengi olduğu belirtilir.

Kompost süreci için hazırlanan karışımda C:N oranı 25:1 ila 30:1 aralığında olmak durumundadır.

C:N oranı 30:1'den küçükse yani C oran sayısı 30'un altında ise bu organik "yeşil" kabul edilir. C oran sayısı 30'dan büyükse organik "kahverengi" kabul edilir.

Bitki ve ağaç yaprakları C:N oranları 40:1 ila 80:1 arasında bulunur. Yaprak kuru veya yaşken de böyledir. Bu nedenle bunlar kahverengi organik sınıfındadır. Talaş, ağaç kabuğu, kağıt, karton, şeker ürünleri vb. de kahverengi organik sınıfındadır.

Çiftlik gübresi, çim kıprıntıları, meyve sebze atıkları ise yeşil organik sınıfındadır.

 

 Konuyla İlgili Problemler ve Çözümleri:

  • Kötü koku: Hava yetersiz veya su içeriği yetersiz veya çok küçük malzeme kütlesi. Eğer karışım çok ıslaksa karıştırıp, kuru malzemeler ilave edilmelidir.
  • Kütlenin merkezi kuru: Azot içeren malzeme yetersizliği bulunmaktadır. Karbon içeriği yüksek malzemeler mevcuttur. Çok az su ilave edilecek ve yığın karıştırılacaktır. Eğer tüm kütlede yeşil atık yetersizse su ilavesi yapılmadan yeşil atık takviyesi yapılabilir. Daha sonra eğer halen su içeriği yetmezse su ilavesi yapılabilir.
  • Kompost ıslak ve sadece ortada biraz ısınma var: Karışım çok küçüktür. Daha fazla malzeme katıp, karıştırmak gerekir.  
  • Yığın ıslak ve kötü kokmamasına rağmen halen yeterince ısınmıyor: Azot içeren madde eksikliği olduğundan süreç başlamamıştır. Bu nedenle azot içeren yeni kırpılmış çim vb. yeşil malzemeler veya hayvan dışkıları karıştırılabilir.
  • İri ve bozulmadan kalmış malzeme de elde ediliyor: İri malzemenin içine bakteri ve diğer organizmalar etki edememiştir. İri malzemeler ayrılır ve istenen ebatta parçalandıktan sonra yeni hazırlanan karışıma ilave edilir. 

 

 

Yorum (11)Add Comment
Herkesin uygulayabileceği, pratik bir yöntem...
Yorumu yazan Sami Gören, 2008-11-12 09:39:27
Bahçesi olan veya geniş balkonu olan evler için uygulanması mümkün aslında. Koku yapma ihtimali en büyük endişe olacaktır ama düzenli bir sistemle koku yapmayacağı metinde açıklanmış. Bu yöntemle yemek artıklarımızın bile israf olmayacağı ve değerleneceği gerçeği insanı mutlu etmeye yeter diye düşünüyorum. Çünkü marketlerde, çoğunluğu yabancı ürün olarak yüksek bedellere satılan çiçek toprağı, işte bu kompostun ta kendisi. Dünyanın çöpünü, pahalı pahalı satın alıp, saksılar içinde evimizin baş köşesine koyuyoruz. Bir yabancının çöpünü baştacı etmektense, kendi çöpümüzü değerlendirmiş olalım, çok iyi olur.
Aslında bu yöntemi uygulamakla, mutfak çöpünden başka çöp kullanmama zorunluğundan dolayı, kaynağında geri dönüşüm de birinci elden sağlanmış olacak, işin bu şekilde de ayrıca bir avantajı da söz konusu.
Çok güncel ve güzel bir yazı, çok kişinin okuması ve uygulaması dileklerimle.
Çok teşekkürler, ilgiyle okuduk
Yorumu yazan Songül GENÇ, 2008-11-26 16:04:42
Mrehabalar, tamda bu konuyla ilgili çalışma yapmak isterken karşılaştık yazınızla. Öğrencilerim organik atıklardan kompost üretmek istiyor. Biraz araştırma yaptık. Sitenizede böyle ulaştık. Yazınız bizim için çok yararlı oldu. Çok teşekkürler. Genelde üretim için 3 ay gibi bir süreden bahsediliyor. Biz deneysel koşullarda daha kısa sürede(1 ay gibi) bunu nasıl yapabiliriz. Bu konuda da bilgi verebilirseniz seviniriz.
Daha çok
Kokusuz kompost
Yorumu yazan Jasmin Akin, 2009-05-04 20:10:48
Iyi gunler,
Bu guzel sayfanizi inceledim. Daha farkli elde edilebilecek bir kompostu bilgisini sizlerle paylasmak istiyorum. Mutfaklarda kokusuz kompost yapmak istiyorsaniz. Turkiye'de satiliyor mu bilmiyorum ama Amerikadakileri online dan satin alabilirsiniz; Soluncanli kompost.... Bunlar ozel kirmizi soluncanlar copunuzun hepsini yiyecekler ve geriye cicekleriniz, meyvalariniz veya sebzeleriniz icin cok iyi gelen gubreyi geride birakacaklardir. Soluncanlar copleri yiyecekleri icin hicbir koku olmayacaktir. Yukarida da resmi var cesmeli kompost yapma kutusu. Cesmeli olmasinin sebebi kompostun suyu asagiya inecektir. Bu su altin gibi degerlidir. Bir siseye doldurup evinizdeki ciceklerinize veya bahcenizdeki diger bitkilerinize verebilirsiniz
Cevre icin yaptiginiz bu guzel calismayi cok tesekkur ederim.
Yoruma teşekkür ederim
Yorumu yazan M.Talha Gönüllü, 2009-05-05 12:38:33
Sayın Akın yorumunuz için çok teşekkür ederim.
Sizin bahsettiğiniz "vermicomposting" denilen kompost yapma biçimi. Bahsettiğiniz gibi amerikada çok yaygın. Kırmızı solucanlar kullanılıyor. Eisenia foetida veya Lumbricus rubellas türleri kullanılıyor. Bunları ticari olarak satıyorlar. Çoğaltılmaları mümkün. Kompost olmayı ve verimini çok artırıyor. Sızan sızıntı suyu ise içerdiği, nitrat, fosfat ve potasyum içeriği ile bitkiler için çok iyi bir gübre kaynağı.
Koku ile ilgili olarak, eğer kokunun olmasını istemiyor isek, iyice olgunlaşmış kompost bulundurup bunu karışımın en üstüne tabaka halinde yayarsak, olgun kompostun kokuları tuttuğunu görürüz. Ayrıca koku olması anaerobik yani havanın yetersiz olduğunun belirtisi olduğundan, havalanmayı artırmak için kompost yapılmaya çalışılan karışımdaki suyun bir kısmını emecek kadar küçük parçalar haline getirilmiş kağıt ve karton ilave edilebilir. Karışım aerobik yani havalı ayrışma durumuna geçince istenmeyen rahatsız edici kokular da gitmiş olacaktır.
balkonumda yaptım ama...
Yorumu yazan canan özdoğan, 2009-05-25 09:39:08
çok değerli hocam ben bir ev hanımıyım sitenizi tesadüfen buldum ve hemen çöplerimi ayıkladım. Balkon kompostu için elimde en uygun olan malzeme piknik sepetimdi ben de onu kullandım dediğiniz gibi üç gündür çöplerimi ayırarak buraya topluyorum fakat bir yerde yalnışım varki üzerinde aşırı şekilde sinek oluştu bende mecburen sepetin üzerindeki delikleri kapatmak zorunda kaldım.Sizden ricam bunu nasıl önleyebilirim,N ve C içerikli dediğiniz organiklerin neler olduğunu açıklarsanız sevinirim.Ayrıca çöpe atmak zorunda kaldığımız tuvalet kağıtları ve petleri doğaya zarar vermeden nasıl yok edebiliriz?
Birde ben osmaniyede yaşıyorum, burası henüz küçük bir il fakat çok hızlı bir şekilde nüfus artyor ve gelişiyor. Doğal hayatın değerini daha kaybetmedikleri için de bilmiyorlar.Sitenizde araştırdım fakat bulamadım, böyle bir geri dönüşüm tesisinin il bazında nasıl kurulabileceğine dair yada bir tesisin nasıl olması gerektiğini açıklarsanız sevinirim belki ben yaparım yada bunu yapabilecek kişilere ulaşmaya çalışırım.Böyle bir siteyi hazırladığınız için ve vereceğiniz cevaplar için şimdiden teşekkür ederim.
uygulamadan haberler
Yorumu yazan M.Talha Gönüllü, 2009-05-27 14:48:33
Sayın Canan Özdoğan,
Kompostla ilgili olarak sorduğunuz soruların cevaplarını makalenin devamında "4. yorum" olarak bulabilirsiniz. Sizin gibi uygulamaya geçenlerin çoğalması temennimizdir. Eğer başka sorular da olursa lütfen bildirin. Yorumunuzun devamındaki sorularınıza burada fırsat bulduğum ilk zamanda cevap vereceğim. Saygılarımla,
Fermantasyonla(soğuk) kompost
Yorumu yazan Kadir Eray, 2010-06-07 09:44:40
Arkadalar ben bu yöntemi 1997 yılndan beri geliboludaki yazlık evimin bahçesinde toprağa açtığım çukurda bütün birleşik oakanik atıklarımı toplıyarak çukuru toprakla kapatıp gelecek senenin bahar aylarında sezonun açıldığında çukuru açarak içindeki olgunlaşan kompost/gübreyi bitkilerime uyguluyordum.

Çukurda kompostum havasız bakteriler tarafından işlenerek olgunlaştırılıyordu, bu işlemin adıda soğuk kompost olarak kabul edildiğiden işleme müdahale olarak hava girmiyor ve işlemde koku sinek böcek gibi oluşumlar la malzemelerimiz enerji değerlerinide koruyorlardı, kompostumuza fermantasyon anlamını ortaya koyan işlemin esasıda kompost sürecini hem hızlandırmak hemde yaralı laktik asit bakterilerini ilave düşüncemle ekşi yoğurt suyunu ve ekmek mayasını şekerli maddelerle aktifleştirerek kompostumun içine spreylemek düşüncesiyle bu işlemi uygulamaya koydum.

Kompostuma gübre özelliğini kazandırma işlemide çukurda olgunlaşan kompostuma torak solucanlarıda katılarak kompostumun içeriğini daha da zenginleştirerek kompostuma nihayi işlemi solacanlar yaptığından kompotum solucanlarla kompost olarak daha ileri düzeyde kompost formuna dünüşerek solucan gübresine dönüşmekteydi.

Arkadaşlar toprak ve kompost konusuyla ilgilenerek bu günkü çalışmalarım organik tarım esaslarındaki bitki besleme ve temiz tarım için toprakların düzenlemelerine yönelik araştımalarla devam etmektedir, bu konularda bazı sitelerdede yazılarım bulunmaktadır, ilgilenen arkadaşlara özelden paylaşımlar sunabilirim
Çöpün geri dönüşümü projesi.
Yorumu yazan Fikret Erdoğdu, 2011-04-07 23:12:55
Sayın hocam.
Ben YTÜ Makina fakültesi (eski mezun)yani sizin okulunuz mezunlarından bir makina mühendisiyim.CHP İstanbul 2 ci bölge milletvekili aday adayıyım.Sokak toplayıcılarından,hurdacılara kadar bir takım insanlarla görüştüm.Ancak bilimsel bir sonuç alamadım.Sizin çöpün yeniden geri kazanılmasıyla ilgili bir projeniz varsa sizin adınıza partiye sunmak istiyorum.Burda sokak toplayıcılarının sağlıklı koşullarda istihdamından,ekonomiye kazandıracağımız değerlere varıncaya kadar fizibiliteli bir çalışmanız varmı? Bana bu konuda yardımcı olabilirmisiniz.
Saygılar,iyi çalışmalar.
Fikret Erdoğdu (Makina Mühendisi)
Tel: 0541 695 55 40
...
Yorumu yazan Fikret Erdoğdu, 2011-04-07 23:16:04
Hocam ben CHP milletvekili aday adayı Fikret Erdoğdu.
Çöpün geri dönüşümüyle ilgili yardımlarınızı istiyeceğim.Beni telefonla arayabilirmisiniz.
Tel: 0541 695 55 40
Saygılar,iyi çalışmalar.
geri kazanım tesisi
Yorumu yazan oktay dağ, 2012-03-06 21:17:36
merhabalar hocam ve fikret bey ben geri kazanımla ilgili 2 sene boyunca ciddi bir çalışma yaptım bu konuyla ilgili ciddi gelişmeler kaydettim,şu anda bir geri dönüşüm tesisi kurdum,bu tesisde ,ağaçların kabuklarını,yapraklarını,sebze meyve atıklarını işleyip organik hammede haline getirdik ve çalışmalarımızı devam ettiriyoruz,bununla ilgili ne destek ne hibe nede bir yardım alamadık,malesef çok üzgünüm ama usanmadan devam edeceyim,size ve hocama şimdiden teşekkür ederim.tlf 0532 727 99 18
komposta solucan ilavesi
Yorumu yazan oktay doğaner, 2012-08-16 09:53:19
Değerli Hocam
kompost için hazırlanan malzemeye solucan nasıl ilave edilir ve solucan gübresi elde ettikten sonra yeni kompost malzemeleri ne şekilde ilave edilir ?
özetle solucan gübresi elde etmenin safhaları nelerdir ?
iyi çalışmalar

Yorum yazın
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
Smiley
Smiley
Smiley
Smiley
Smiley
Smiley
Smiley
Smiley
Smiley
Smiley
Smiley
Smiley

security code
Lütfen üstteki güvenlik kodunu yazın


busy
Son Güncelleme ( Çarşamba, 27 Mayıs 2009 )
 
< Önceki
?>

Son Makaleler

cho ''; } ?>

Geri Dönüşüm Videoları